Η έκθεση την μακέτας μας City of Tzeva στην Intermodellbau 2026 στο Dortmund.

Μετά την επίσκεψή μας στην Intermodellbau το 2025, αποφασίσαμε να εκθέσουμε την επόμενη χρονιά ό,τι καλύτερο είχαμε στη διάθεσή μας, τί άλλο από την μακέτα που στόλιζε το κατάστημα μας στην Νέα Πέραμο και τύχαινε πάντα εξαιρετικών κριτικών από όσους μας επισκέπτονταν.

Η ιστορία της μακέτας

Στα τέλη του 90 ο αδελφικός φίλος Κώστας Τζεβελέκος αποφάσισε να φτιάξει τη μακέτα μιας πόλης εμπνευσμένη από επισκέψεις του στην Κεντρική Ευρώπη.

Με όπλα τον οίστρο και τη δημιουργικότητα που είχαμε αποκτήσει γράφοντας τότε για τον σιδηροδρομικό μοντελισμό στο ‘Μοντέλο’ (το τότε ειδικό περιοδικό των Τεχνικών Εκδόσεων για το μοντελισμό), ξεκινήσαμε σχεδιάζοντας αυτήν την πόλη με στόχο την όσο το δυνατόν περισσότερη σκηνική λεπτομέρεια και σιδηροδρομική λειτουργικότητα στον περιορισμένο χώρο των 230×110 εκατοστών. Ετσι η μακέτα χαρακτηρίζεται από την πολύπλοκη γραμμολογία του τραμ και τις εκατοντάδες μικρές λεπτομέρειες που αναδεικνύουν τα απλά εμπορικά κιτ των Faller, Pola, Kibri και Vollmer, τα μόνα που ήταν τότε διαθέσιμα στην ελληνική αγορά.

Αυτό όμως που κάνει αυτή τη μακέτα να ξεχωρίζει, είναι η χρήση των υλικών και χρωμάτων που μόνον ο Κώστας με τη βαθιά του γνώση στη γραφιστική και τον αερογράφο θα μπορούσε να αποδώσει με τόση μαεστρία. Είναι αυτό που δεν εκφράζεται με λόγια και έκανε την μεγαλύτερη εντύπωση στην έκθεση.

Η μακέτα μετά την ολοκλήρωσή της έμεινε ανενεργή για πολλά χρόνια, ταλαιπωρήθηκε σημαντικά και τελικά την φέραμε στο eRail στη Νέα Πέραμο. Την τοποθετήσαμε στη βιτρίνα και με αρκετή δουλειά καταφέραμε να λειτουργήσουμε τις δύο κάτω διαδρομές των τραμ. Διορθώσαμε τα ηλεκτρολογικά και για αρκετά χρόνια αποτελούσε το στολίδι του καταστήματος.

Η πορεία προς την έκθεση

Τον περασμένο Οκτώβριο μεταφέραμε τη μακέτα στο σπίτι, στο σαλόνι… ώστε να είναι άμεσα διαθέσιμη μόλις υπάρξει λίγος χρόνος να ασχολούμαστε με την επισκευή και τελειοποίησή της. Ετσι:

Καθαρίσαμε σχολαστικά όλη τη μακέτα, αφαιρώντας σκόνη πολλών ετών. Πολύ χρήσιμη η ‘χλαπάτσα’ της Woodland Scenics για τα αυτοκίνητα και τις λεπτομέρειες.
Αλλάξαμε τα ηλεκτρικά και τις καλωδιώσεις, τα χωρίσαμε σε δύο κυκλώματα ώστε να μην επιβαρύνεται ένα μόνο τροφοδοτικό. Υπάρχουν πάνω από 120 φωτιστικά στοιχεία, τα περισσότερα με λαμπτήρες πυρακτώσεως. Back up μετασχηματιστής ήταν επίσης διαθέσιμος στην περίπτωση που στο 10ωρο της ημέρας στην έκθεση παρουσιαζόταν κάποιο πρόβλημα.
Όλα τα τροφοδοτικά μπήκαν σε ένα κουτί παλιού υπολογιστή που ήταν ιδανικό για να κρύψει με όμορφο τρόπο και με ασφάλεια, τρία πολύ βαριά τροφοδοτικά και ένα πολύπριζο. Δύο τροφοδοτικά για τα φωτιστικά και ένα Zimo για το ψηφιακό σύστημα ελέγχου των συρμών, του ιδίου κατασκευαστή. Στο κουτί παρέμεινε και το τροφοδοτικό του υπολογιστή, εφεδρικό για παν ενδεχόμενο..
Αλλάξαμε τα σωληνοειδή των διακλαδώσεων με τους καταπληκτικούς slow action μηχανισμούς της MTB. Ετσι αποφύγαμε τα έντονα χτυπήματα των λεπίδων στις χειροποίητες διακλαδώσεις, καθώς αν κάτι ξεκολλούσε θα έπρεπε να επισκευαστεί στην έκθεση επί τόπου.
Ολες οι καλωδιώσεις κατέληξαν σε δύο βύσματα κάτω από τη μακέτα, στα οποία συνδέθηκε στην έκθεση το αποσπώμενο κουτί ελέγχου που έφερε τις μπουτονιέρες για τις διακλαδώσεις και το ψηφιακό σύστημα της Zimo με το χειριστήριο.
Αντικαταστάθηκε όλο το εναέριο με χάλκινο σύρμα διατομής 0,3mm. Μετά από τόσα χρόνια οι χορδές που είχαν τότε χρησιμοποιηθεί είχαν πια οξειδωθεί και χάσει εντελώς την αγωγιμότητά τους. Επειδή τα οχήματα παίρνουν ρεύμα από το εναέριο, αυτό έπρεπε να λειτουργεί άψογα αλλά και να έχει τρόπο να ξαναρυθμιστεί/τεντωθεί εύκολα εάν χρειαστεί. Μετά από ένα τόσο μεγάλο ταξίδι, αλλαγές θερμοκρασίας και πολλές δονήσεις, εκπλαγήκαμε πολύ ευχάριστα στο στήσιμο όταν χρειάστηκε να γίνει μία μόνο επανατοποθέτηση αγωγού!
Η αλλαγή του καλωδίου ρευματοληψίας ήταν μια δύσκολη εργασία που έγινε σε μικρά τμήματα κάθε φορά, για να γίνονται παράλληλα οι ρυθμίσεις.
Όταν τα τραμ έτρεξαν χωρίς προβλήματα εκτροχιασμών ή απώλεια επαφής του παντογράφου, περάσαμε στην ανανέωση του σκηνικού. Τα παλιά φυλλώματα ψεκάστηκαν με διάλυμα γλυκερίνης για να ξαναμαλακώσουν και ανανεώθηκαν όπου χρειάστηκε με καινούρια από την γκάμα των Woodland Scenics και Noch. Πολλά δέντρα ξαναφτιάχτηκαν ενώ πολλά περισσότερα ήρθαν μαζί μας για τα… μη χειρότερα. Προστέθηκαν φιγούρες και στήθηκαν μικρές σκηνές.
Νέα τύρφη της Woodland ανανέωσε τα παλιά μαδημένα φυλλώματα.
Η ένταση μερικών λαμπτήρων πυρακτώσεως δεν επαρκούσε για τον φωτισμό κάποιων κτισμάτων ειδικά των διαμορφωμένων τους εσωτερικών όπως για παράδειγμα αυτό της Τράπεζας της Vollmer. Οι λαμπτήρες αντικαταστάθηκαν με τα φωτιστικά led της Brawa όμως παρέμενε αυτό το ενοχλητικό flickering που κάνουν τα led όταν τροφοδοτούνται με ΑC ρεύμα. Για αυτά τα φωτιστικά προστέθηκε μια πλακέτα με ανόρθωση και πυκνωτή που εξομαλύνει αυτό το πρόβλημα.
Η ολοκλήρωση της μακέτας έγινε με την προσθήκη του οπίσθιου σκηνικού. Η σύζυγος Μαρία ορθά πρότεινε ότι αφού τα φώτα θα έμεναν αναμμένα κατά τη διάρκεια της έκθεσης, το σκηνικό πρέπει να απεικονίζει σούρουπο με πιο σκούρα χρώματα. Τη δύσκολη αυτή εργασία ανέλαβε η κόρη Ροζάννα, που αφού πήρε μέτρα, τα υψομετρικά και τις θέσεις των κτισμάτων έφτιαξε έναν υπέροχο πίνακα που έδωσε βάθος και μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στην μακέτα. Η σύζυγος ανέλαβε τον ουρανό-καπάκι, ενώ ψηλά στο μπροστινό πλαίσιο βάλαμε μια ταινία led που με πορτοκαλί φωτισμό ανεδείκνυε περαιτέρω μια ρομαντική βραδινή ατμόσφαιρα. Αυτός ο συνδυασμός κλειστού σκηνικού – φωτισμού απέσπασε τα καλύτερα σχόλια στην έκθεση.
Κόρη επί το έργον!

Η μακέτα φορτώθηκε στο trailer, σταθεροποιήθηκε και το μεγάλο ταξίδι ξεκίνησε. Προτιμήσαμε το Πάτρα-Βενετία για να οδηγήσουμε το δυνατόν λιγότερο στους Ιταλικούς αυτοκινητοδρόμους ενώ μέχρι το Dortmund κάναμε δύο διανυκτερεύσεις για να κάνουμε ένα όσο το δυνατόν πιο άνετο ταξίδι.

Διανυκτέρευση στην Αυστρία. Μετά από λίγο στο βάθος πέρασε ένα Railjet..

Το Mazda αποδείχθηκε παλικάρι παρα τα χρόνια του. Χιλιόμετρα και βενζίνη καταπίνονταν με τεράστια ευκολία 🙂

Το τροχαίο υλικό

Το τρίδυμο Roco προσπερνά το δίδυμο της Lima που περιμένει τη σειρά του στη μόρτα.

Το tram/train Bayerische Zugspitzbahn με το πρόσθετο βαγόνι ρευματοληψίας. Στην έκθεση προσθέσαμε και δεύτερο.

Συρμός συντήρησης στο άνω επίπεδο. Χωρίς αυτό, σίγουρα δεν θα είχαμε βγάλει την έκθεση.

Το τραμ της Βιέννης με το trailer. Εκπληκτικό μοντέλο. Και με έναν παντογράφο σηκωμένο δεν είχε κανένα πρόβλημα.

Το τροχαίο υλικό που αποφασίσαμε να τρέξουμε αποτελείτο από 3 διαφορετικά οχήματα τραμ, ένα συρμό tram/train και ένα συρμό βοηθείας συντήρησης. Μετετράπηκαν όλα σε ψηφιακά, τα περισσότερα απέκτησαν φωτισμό και επιβάτες, ενώ απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία ήταν η προσθήκη του power pack της ESU. Παρότι η παροχή από το εναέριο αποδείχθηκε εξαιρετική, δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τη ρευματοληψία από τις ράγες. Παρότι μετατρέψαμε τα οχήματα να παίρνουν ρεύμα από όλους τους τροχούς ήταν πολύ φτωχή. Αυτό οφείλετο στο μικρό βάρος των οχημάτων αλλά και στη σκόνη που αναπόφευκτα επικάθεται στους ανοικτούς εκθεσιακούς χώρους.

Το tram της Βιέννης από τη Liliput με κεντρικό μοτέρ και κίνηση σε τέσσερεις άξονες έπαιζε ακούραστα και στα δύο επίπεδα, ομοίως και η μικρή μηχανή 34831 της Marklin (Ladesbahn AG München) που με το σημαντικό της βάρος εργαζόταν ασταμάτητα παρά τα δύο βαγόνια καθαρισμού που έσερνε. Μπορούμε να πούμε ότι τα δύο αυτά τραίνα «έβγαλαν» την έκθεση.

Το παλιό τρίδυμο τραμ της Roco είχε μετατραπεί από τον Κώστα με 2 κινητήρες για να μπορεί να ανέβει την 1:10 ανηφόρα προς το πάνω επίπεδο, αλλά χρειάστηκε πολλές ρυθμίσεις για να γίνει ψηφιακό και να δουλέψει σωστά. Τα άλλα δύο οχήματα -το δίδυμο Lima και το Βαυαρικό tram/train (Bayerische Zugspitzbahn) από τη Hobby Train – δεν μπορούσαν να ανέβουν την ανηφόρα οπότε περιορίζονταν σε δρομολόγια στο κάτω επίπεδο. Όμως χρειάστηκαν και αυτά βελτιώσεις, το Lima πήρε βάρος για καλύτερο ζύγισμα ενώ στο Hobby Train τροποποιήθηκε ο παντογράφος και συνδέθηκε μόνιμα με ένα του βαγόνι για να βελτιωθεί η ρευματοληψία από τις γραμμές (ελλείψει χώρου για power pack).

Συνοπτικά

Και τώρα στήνουμε. Μισή ωρίτσα. Τόσο απλά.

Μετά την Paris Rail-Expo και το York Model Railway Show, η Intermodellbau είναι η τρίτη έκθεση που παίρνουμε μέρος στο εξωτερικό. Και στις τρεις, η προσπάθεια που έκαναν οι διοργανωτές για να μας τιμήσουν ήταν τεράστια, μας έκανε να νιώθουμε περισσότερο ως ‘προσκεκλημένοι’ παρά ως απλοί εκθέτες. Η ενημέρωση, η οργάνωση και η ασφάλεια που διέπει αυτές τις οργανώσεις είναι χαρακτηριστικές.

Έτσι και στο Dortmund οι διοργανωτές έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν, τα σχόλια που εισπράξαμε από τους θεατές ήταν διθυραμβικά, επισημαίνοντας το λειτουργικό εναέριο και την πολυπλοκότητα των γραμμών, τις πολλές μικρές γωνιές που κρύβει η μακέτα και την ιδιαίτερη οικειότητα που εκπέμπει, καθώς ο καθένας τους ανακάλυπτε σε αυτήν, κάτι από την πόλη που ζούσε. Την εντύπωση αυτή σφράγιζε η ιδιαιτερότητα του φόντου και ο ατμοσφαιρικός φωτισμός της.

Δεν υπήρξε ούτε μια στιγμή που νιώσαμε ξένοι ή μειονεκτικά, παρότι υπήρχαν δίπλα μας δεκάδες εκπληκτικά έργα, όπως αυτό του σταθμού Anhalter του Βερολίνου. Συνιστούμε ανεπιφύλακτα σε Έλληνες μοντελιστές να λάβουν μέρος σε τέτοιες εκθέσεις. Οι εμπειρίες είναι μοναδικές.